Iedereen controleert weleens iets extra. Maar wanneer de twijfel steeds terugkomt en je merkt dat je steeds meer tijd kwijt bent aan het controleren, wassen of geruststelling zoeken, kan dat behoorlijk uitputtend zijn. Controledrang en dwanghandelingen geven op de korte termijn vaak rust, maar houden op de lange termijn juist de angst in stand.
Waarom voelt controleren zo noodzakelijk?
Bij controledrang draait het meestal niet alleen om de handeling zelf. De onderliggende vraag is vaak: ‘wat als er iets misgaat en ik gaat verantwoordelijk voor ben?’
Ons brein is van nature gericht op veiligheid. Wanneer een gedacht opkomt over het wel of niet goed afsluiten van de deur, dan levert dit spanning op. Door nog een keer te controleren, neemt die spanning direct af. Door nog een keer te controleren, neemt de spanning direct af. Dat voelt prettig, maar tegelijkertijd leert je brein dat deze controle ervoor zorgt dat je veilig blijft. Zo ontstaat een vicieuze cirkel waarin angst en controle elkaar blijven versterken.
Een obsessieve-compulsieve stoornis
Als je last hebt van controledrang of dwanghandelingen, kan het zijn dat je een obsessieve-compulsieve stoornis hebt. Dit noemen we ook wel een dwangstoornis.
Dwanggedachten zijn steeds terugkerende gedachten of beelden die als vervelend of zelfs als opdringerig voelen. Ze gaan vaak over heftige onderwerpen en je wordt er gespannen of onrustig van. Je kunt dwanggedachten proberen te negeren of tegen te houden, maar vaak stoppen ze pas als je de gedachte uitvoert.
Dwanghandelingen zijn handelingen of psychische activiteiten die je steeds herhaalt om gevoelens van angst en onrust te voorkomen of verminderen. Het kan ook zijn dat je met een dwanghandeling een bepaalde vervelende situatie wil voorkomen. De dwanghandeling zelf heeft meestal niets te maken met waar je bang voor bent.
Wanneer moet je hier hulp voor zoeken?
Wanneer je merkt dat de klachten die je ervaart jouw dagelijks leven sterk belemmeren en het je niet lukt om los te komen van obsessieve gedachten of dwanghandelingen, kan het verstandig zijn om hierover in gesprek te gaan met een psycholoog. Samen met de therapeut kun je op zoek gaan naar handvaten die jou kunnen helpen met het verminderen van de klachten.
Toch is het niet altijd noodzakelijk om psychologische hulp te zoeken. Je kunt ook zelf proberen de gedachten of handelingen uit te dagen. Je kunt dit bijvoorbeeld doen door je handen maar één keer te wassen, in plaats van drie keer. Je kunt ook proberen om de twijfel te laten bestaan, zonder hier iets mee te doen.
Bij Psycholoog.nl kunnen we je helpen om met vervelende dwanggedachten- of handelingen om te gaan. Bekijk hier wat Psycholoog.nl voor je kan betekenen. Neem direct contact op met ons aanmeldteam of plan vrijblijvend een gratis adviesgesprek in.
Meer blogs lezen? Ga terug naar het overzicht.
