Veel mensen leven continu “aan”. Meldingen, deadlines, sociale verwachtingen en schermen zorgen ervoor dat ons brein nauwelijks nog hersteltijd krijgt. Een overprikkeld brein kan leiden tot onrust, vermoeidheid, concentratieproblemen en zelfs fysieke klachten. In deze blog wordt uitgelegd wat overprikkeling is, hoe je het herkent en wat echt helpt om rust terug te brengen.
Wat is een overprikkeld brein?
Ons brein verwerkt continu een enorme stroom aan informatie: geluiden, beelden, emoties en gedachten komen onafgebroken op ons af. Wanneer deze prikkels te veel worden, raakt het zenuwstelsel overbelast en kan het de hoeveelheid input niet meer adequaat verwerken. Hierdoor blijft het stresssysteem, het sympathische zenuwstelsel, langdurig actief, terwijl het herstelmechanisme van het lichaam, het parasympathische zenuwstelsel, onvoldoende de kans krijgt om in te grijpen. Dit kan leiden tot:
- Gevoel van chaos of een “vol hoofd”
- Concentratie- en geheugenproblemen
- Snelle prikkelbaarheid of emotionele uitbarstingen
- Mentale vermoeidheid en moeite met beslissingen
- Lichamelijke spanning, zoals gespannen nek, schouders of hoofd
- Slaapproblemen of moeite met ontspannen
- Onrustig gevoel of een constante drang om bezig te zijn
Het is belangrijk om te begrijpen dat overprikkeling geen teken van zwakte is; het is een normale biologische reactie van het lichaam op een te grote stroom aan prikkels.
Signalen van een overprikkeld brein
Vaak merken we niet dat ons brein overprikkeld raakt, doordat we gewend zijn aan drukte of hoge verwachtingen van onszelf en anderen. Toch geven lichaam en geest duidelijke signalen. Het zijn tekenen dat het tijd is om even pas op de plaats te maken. Enkele voorbeelden:
Mentaal:
- Hoofd voelt “vol” of chaotisch
- Concentratie- en geheugenproblemen
- Prikkelbaarheid, sneller emotioneel
Lichamelijk:
- Vermoeidheid zonder duidelijke oorzaak
- Hoofdpijn, gespannen nek/schouders
- Hartkloppingen of onrustig ademhalen
Gedrag:
- Terugtrekken of juist onrustig bezig blijven
- Moeite met beslissingen
- Slechter slapen
Wat helpt wel en niet om het brein tot rust te brengen?
Om een overprikkeld brein te kalmeren, is het belangrijk bewust ruimte te maken voor herstel. Dit kun je bijvoorbeeld doen door:
- Prikkels verminderen: zoek stilte op, leg schermen even weg en doe één ding tegelijk.
- Het lichaam betrekken: wandelen, stretchen of een warme douche activeert het herstelmechanisme.
- Ademhaling vertragen: langer uitademen dan inademen helpt je zenuwstelsel te kalmeren.
- Mentale ontlading: schrijf gedachten op, maak lijstjes of praat erover zonder meteen naar oplossingen te zoeken.
- Regelmatig herstelmomenten inbouwen: korte pauzes of momenten zonder input geven je brein de kans om op te laden.
Soms proberen we overprikkeling te negeren of te “overwinnen”, maar dit werkt juist averechts. Voorbeelden:
- Doorgaan zonder pauze of herstel
- Multitasken en constant nieuwe prikkels opzoeken
- Denken dat het vanzelf overgaat
Deze strategieën houden het brein juist in actiestand en maken het lastiger om echt tot rust te komen.
Wanneer extra hulp zinvol is
Als klachten van overprikkeling blijven aanhouden of je dagelijks functioneren beïnvloeden, kan extra ondersteuning helpend zijn. Vooral bij langdurige stress, slaapproblemen of een gevoel van constante onrust kan professionele begeleiding helpen om het zenuwstelsel weer tot rust te brengen.
Een overprikkeld brein vraagt geen doorzetten, maar vertraging en aandacht. Door signalen serieus te nemen en bewust rustmomenten in te bouwen, geef je je brein de ruimte om te herstellen. Kleine aanpassingen kunnen al een groot verschil maken.
Psycholoog.nl kan hierbij online ondersteuning bieden wanneer dit nodig is, laagdrempelig en afgestemd op jouw situatie. Neem vrijblijvend contact op via 085 273 3339 of plan online een gratis adviesgesprek in.
