Januari wordt door veel mensen ervaren als een lastige maand. De feestdagen zijn voorbij, de dagen zijn donker en de motivatie lijkt ver te zoeken. Voor sommigen leidt dit tot een tijdelijke dip in stemming die we vaak de January blues noemen. Hoewel het geen formele diagnose is in de psychiatrie, bestaat er wel veel aandacht voor de factoren die eraan bijdragen en wat je kunt doen om de klap op te vangen.
Wat zijn January blues?
De term January blues wordt gebruikt om een tijdelijke neerslachtige stemming aan te duiden die regelmatig voorkomt in de eerste weken van het jaar. Mensen kunnen zich somber voelen, futloos zijn en minder energie hebben zonder dat er direct sprake is van een ernstige psychische stoornis. Dit verschil met bijvoorbeeld een klinische depressie is belangrijk: de January blues zijn vaak situationeel en van korte duur, terwijl een depressieve stoornis ernstiger en langduriger is.
Veelvoorkomende oorzaken
Er zijn meerdere factoren die samen kunnen bijdragen aan gevoelens van somberheid begin januari. Dit kunnen onder meer zijn:
- Weinig daglicht en kou: Korte dagen en gebrek aan zonlicht beïnvloeden stofjes in de hersenen die stemmingen reguleren en beperken vaak onze neiging om naar buiten te gaan.
- Post-feestdagen-letdown: Na weken van sociale activiteiten en gezelligheid kan januari leeg en stil aanvoelen, wat een contrast creëert dat emotioneel zwaar valt. Daarnaast kan je ook nog uitgeput zijn van de feestdagen, omdat die veel vragen van je sociale batterij.
- Druk en verwachtingen: Het moeten starten met goede voornemens of het ervaren van financiële stress door kerstuitgaven kan zorgen voor extra (onrealistische) druk.
- Terugkeer naar werk of routines: De overgang van vrije tijd naar dagelijkse verplichtingen kan motivatie en stemming negatief beïnvloeden.
Signalen om op te letten
Hoewel January blues tijdelijk en relatief mild zijn, kunnen sommige signalen lijken op ernstigere stemmingsproblemen. Denk aan:
- Nalatigheid van normale activiteiten
- Slaapproblemen of te veel slapen
- Energieverlies en futloosheid
Is de neerslachtigheid intens of langdurig, dan kan professionele hulp overwogen worden om onderscheid te maken met een stemmingsstoornis zoals seizoensgebonden depressie (SAD).
Praktische strategieën om de dip te voorkomen
Onderzoek laat zien dat je zelf veel kunt doen om de sombere periode te doorbreken. Enkele effectieve strategieën zijn:
Tips om je stemming te ondersteunen:
- Verhoog blootstelling aan daglicht. Ga dagelijks naar buiten, vooral rond het middaguur, om natuurlijke lichtinval te maximaliseren.
- Beweeg regelmatig. Lichaamsbeweging stimuleert de afgifte van endorfine en kan helpen om energie en humeur te verbeteren.
- Sociale verbinding. Contact met vrienden of familie kan gevoelens van isolatie verminderen.
Leefstijl- en mindsetaanpassingen die helpen:
- Plan iets leuks om naar uit te kijken. Zelfs kleine evenementen of uitstapjes kunnen voor motivatie zorgen.
- Zorg voor ritme. Regelmatige slaap-, eet- en beweegpatronen helpen je biologische klok en stemming te stabiliseren.
Wanneer professionele hulp?
Als de somberheid langer aanhoudt dan enkele weken, je dagelijkse functioneren belemmert of gepaard gaat met ernstige klachten zoals angst, hopeloosheid of suïcidale gedachten, is het verstandig om met een professional te praten. Soms is er sprake van een seizoensgebonden depressie of een andere stemmingsstoornis die om specifieke behandeling vraagt. Bij Psycholoog.nl kunnen we je écht helpen als je last hebt van mentale klachten. Samen met jou kijken we naar een aanpak die op jou gericht is en je echt helpt om van je klachten af te komen. Neem contact op door middel van het inplannen van een gratis adviesgesprek of door ons direct te bellen via 085 273 3339.
