Veel mensen met autisme proberen zich aan te passen aan hun omgeving door bepaald gedrag te verbergen. Dit wordt ook wel ‘maskeren’ genoemd. Aan de buitenkant lijkt iemand daardoor soms moeiteloos mee te draaien, terwijl het van binnen juist veel energie kost. Recent onderzoek laat zien dat dit aanpassen direct samenhangt met meer stress in sociale situaties. In dit artikel lees je wat maskeren precies is, waarom mensen het doen en welke invloed het kan hebben op stress en mentale gezondheid.
Wat is maskeren bij autisme?
Maskeren betekent dat iemand met autisme bewust of onbewust autistische kenmerken probeert te verbergen. Vaak gebeurt dit om beter aan sociale verwachtingen te voldoen, afwijzing te voorkomen of minder op te vallen in contact met anderen.
Dat kan zich op verschillende manieren uiten, zoals:
- sociale scripts uit het hoofd leren
- oogcontact forceren terwijl dit ongemakkelijk voelt
- emoties onderdrukken
- anderen nauwkeurig observeren en imiteren
- prikkels of overbelasting verbergen
- voortdurend nadenken over wat “sociaal gewenst” gedrag is
Mensen maskeren meestal niet zonder reden. Vaak zit er een sterke behoefte achter om geaccepteerd te worden. In een maatschappij waarin sociale normen vaak impliciet zijn, kan het voelen alsof iemand constant moet bijsturen om erbij te horen.
Hoewel maskeren tijdelijk kan helpen om sociale situaties soepeler te laten verlopen, heeft het vaak een hoge mentale prijs.
Onderzoek: meer maskeren hangt samen met meer stress
Uit recent onderzoek van het Nederlands Autisme Register blijkt dat maskeren direct samenhangt met stress in het dagelijks leven. Voor dit onderzoek vulden deelnemers via een app meerdere keren per dag in hoe zij zich voelden tijdens verschillende sociale situaties. Daardoor konden onderzoekers het effect van maskeren op hetzelfde moment meten, in plaats van achteraf via herinneringen.
De resultaten lieten zien dat mensen meer spanning ervaarden op momenten waarop zij sterker probeerden hun autistische kenmerken te verbergen. Vooral in contact met niet-autistische mensen voelden deelnemers meer druk om zich aan te passen. Wanneer zij alleen waren of tijd doorbrachten met andere autistische mensen, werd er juist minder gemaskeerd.
Het onderzoek benadrukt daarmee hoe belastend voortdurende aanpassing kan zijn in sociale omgevingen waarin iemand zich niet volledig veilig of geaccepteerd voelt.
Hoe veroorzaakt maskeren stress?
Maskeren vraagt voortdurend mentale inspanning. Iemand moet tegelijkertijd sociale signalen interpreteren, nadenken over eigen gedrag én proberen emoties/prikkels te onderdrukken. Dat kost veel energie en zorgt ervoor dat het zenuwstelsel langdurig actief blijft.
Hierdoor kunnen klachten ontstaan zoals:
- vermoeidheid na sociale contacten
- piekeren over gesprekken of sociale fouten
- spanning en overprikkeling
- gevoelens van onzekerheid
- somberheid of angstklachten
Sommige mensen merken pas laat hoeveel spanning zij eigenlijk ervaren, omdat het maskeren zo automatisch is geworden. Daardoor wordt de link tussen stress en autisme niet altijd direct herkend.
Maskeren volledig afleren is niet altijd realistisch of nodig. Wel kan psychologische begeleiding helpen om bewuster te worden van patronen, grenzen beter te herkennen en meer balans te vinden tussen aanpassen en jezelf kunnen zijn.
Therapie kan onder andere helpen bij:
- omgaan met overprikkeling;
- het herkennen van stresssignalen;
- zelfacceptatie;
- sociale druk verminderen;
- herstellen van langdurige overbelasting.
Ook psycho-educatie over autisme kan veel inzicht geven. Voor veel mensen is het een opluchting om beter te begrijpen waarom sociale situaties zoveel energie kosten.
Heb je zelf autisme en merk je dat je veel spanning ervaart doordat je jezelf voortdurend aanpast aan anderen? Of herken je dit bij iemand in je omgeving? Blijf hier niet alleen mee rondlopen. Wij kunnen je adviseren en samen kijken welke ondersteuning passend is. Neem vrijblijvend contact op met psycholoog.nl: door middel van het inplannen van een gratis adviesgesprek of direct contact op te nemen met ons aanmeld- en adviesteam.
Meer blogs lezen? Ga terug naar het overzicht.
