De mentale gezondheid van Nederlanders staat onder druk, vooral onder jongvolwassenen. Dat blijkt uit de recente Monitor Mentale Gezondheid van het RIVM en het Trimbos-instituut. In dit onderzoek wordt een duidelijk verband gelegd tussen psychische klachten en factoren als werk, sociale contacten en leefstijl. Veel adviezen richten zich daarom op gezonder leven, meer bewegen en het versterken van sociale netwerken.
Een andere kijk op mentale gezondheid
Psycholoog Gerard Furnée plaatst bij deze benadering een belangrijke kanttekening. Volgens hem worden oorzaak en gevolg vaak door elkaar gehaald. Een ongezonde leefstijl of sociaal isolement is zelden een bewuste keuze, maar meestal het gevolg van langdurige stress, angst of onverwerkte ervaringen. Wie mentaal onder druk staat, belandt vaak in een soort overlevingsstand.
In zo’n toestand kost het al veel moeite om de dag door te komen. Energie en motivatie ontbreken, waardoor het logisch is dat gezond eten, sporten of actief sociaal contact onderhouden niet lukt. Dat is geen kwestie van een gebrek aan wilskracht, maar van een tekort aan draagkracht.
Herstel vraagt om meer dan gedragsverandering
Volgens Furnée liggen de oorzaken van psychische klachten vaak dieper dan het zichtbare gedrag. Patronen die vroeg in het leven zijn ontstaan zoals altijd alert zijn, jezelf wegcijferen of hoge eisen aan jezelf stellen kunnen later leiden tot stress, burn-out of angstklachten. Wanneer alleen de symptomen worden aangepakt, blijft het probleem vaak terugkomen.
Duurzaam herstel begint daarom bij het begrijpen van wat er onder de klachten ligt. Pas wanneer het lichaam en het zenuwstelsel tot rust komen, ontstaat er ruimte voor verandering. Een gezondere leefstijl en meer sociale verbinding volgen dan vaak vanzelf, als natuurlijk gevolg van beter in je vel zitten.
Schematherapie: werken aan patronen onder de klachten
Een behandelvorm die goed aansluit bij deze bredere kijk op mentale klachten is schematherapie. Deze therapievorm richt zich niet alleen op de klachten van nu, maar vooral op onderliggende patronen die vaak al vroeg in het leven zijn ontstaan. Deze zogenoemde schema’s beïnvloeden onbewust hoe iemand denkt, voelt en reageert.
Schema’s zijn diepgewortelde overtuigingen, zoals:
- “Ik ben niet goed genoeg”
- “Ik moet alles alleen doen”
- “Anderen laten mij uiteindelijk toch in de steek”
Wanneer een schema wordt geraakt, kan het zenuwstelsel automatisch in de overlevingsstand schieten. Dat kan leiden tot stress, angst, somberheid of gedrag dat niet helpt, zoals vermijden of perfectionisme.
Schematherapie helpt om:
- patronen te herkennen en begrijpen
- te ontdekken waar ze vandaan komen
- anders om te gaan met stressvolle situaties
- meer rust en veerkracht te ervaren
Door aan deze onderliggende patronen te werken, ontstaat er ruimte voor herstel. Gezondere keuzes en meer verbinding met anderen volgen dan vaak vanzelf.
Ben je benieuwd hoe je aan je onderliggende patronen kunt werken? Bij psycholoog.nl bieden we online therapie, waaronder schematherapie, voor mensen met lichte mentale klachten. We stellen geen diagnoses, maar leveren maatwerk dat echt aansluit bij wat jij nodig hebt om vooruitgang te boeken en beter in je vel te zitten. Neem vrijblijvend contact op via 085 273 3339 of plan online een gratis adviesgesprek in.
Lees hier het hele artikel.
