Wanneer de temperaturen oplopen, denken de meeste mensen vooral aan lichamelijke klachten zoals uitdroging, hoofdpijn of oververhitting. Minder bekend is dat hitte ook een grote impact kan hebben op onze mentale gezondheid. Voor mensen met psychische klachten of psychiatrische aandoeningen kan warm weer zelfs extra risico’s met zich meebrengen.
Waarom hitte invloed heeft op de psyche
Ons lichaam beschikt over een verfijnd systeem om de temperatuur te reguleren. Bij sommige psychiatrische aandoeningen en door het gebruik van bepaalde psychofarmaca werkt deze temperatuurregulatie echter minder goed. Hierdoor kunnen mensen sneller last krijgen van oververhitting, vermoeidheid, concentratieproblemen en psychische ontregeling.
Onderzoek laat zien dat tijdens periodes van extreme warmte het aantal psychische crises toeneemt. Er zijn meer spoedeisende psychiatrische hulpvragen, meer ziekenhuisopnames en zelfs een verhoogd risico op sterfte onder psychiatrische patiënten.
Meer psychische klachten tijdens hitte
Hitte kan bestaande psychische klachten verergeren, maar ook nieuwe klachten uitlokken. Tijdens hittegolven worden onder andere vaker gezien:
-
Slaapproblemen en slapeloosheid;
-
Prikkelbaarheid en agressief gedrag;
-
Angst- en stemmingsklachten;
-
Toegenomen middelengebruik;
-
Verhoogde suïcidaliteit;
-
Psychotische ontregeling.
Een belangrijke verklaring hiervoor is dat slaap vaak verslechtert tijdens warme nachten. Slechte slaap heeft direct invloed op emoties, concentratie en stressbestendigheid. Daarnaast vormt langdurige hitte een extra belasting voor zowel lichaam als geest.
Klimaatverandering vergroot de uitdaging
Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met langdurige periodes van extreme warmte. Daarmee neemt ook het risico op psychische gezondheidsproblemen toe. Wat vroeger een incidentele hittegolf was, wordt steeds vaker een terugkerend onderdeel van de zomer.
Dit vraagt om meer aandacht binnen de geestelijke gezondheidszorg, maar ook om bewustwording bij cliënten, naasten en hulpverleners.
Extra kwetsbaar bij psychische aandoeningen
Mensen met ernstige psychische aandoeningen behoren tot de groepen die extra kwetsbaar zijn tijdens hitte. Dat heeft verschillende oorzaken. Sommige medicijnen verminderen het dorstgevoel of beïnvloeden de zweetproductie. Daarnaast kunnen psychische klachten ervoor zorgen dat iemand minder goed signalen van het lichaam opmerkt of minder snel hulp zoekt.
Psychiater in opleiding Tessa Molenaar benadrukt daarom het belang van voorbereiding:
"We zien dat mensen met psychische kwetsbaarheid extra hard geraakt worden tijdens periodes van hitte. Daar moeten we ons als samenleving én als zorgsector veel beter op voorbereiden."
Ook arts Ruth van Gelder wijst op de bredere impact van hitte:
"Niet alleen mensen die psychische klachten ervaren lopen extra risico; tijdens hitte kunnen ook psychische klachten ontstaan of verergeren en zien we bijvoorbeeld meer agressie."
Wat kun je zelf doen?
Tijdens warme dagen kunnen eenvoudige maatregelen veel verschil maken:
-
Drink voldoende water;
-
Vermijd zware inspanning tijdens de heetste uren van de dag;
-
Zoek verkoeling op in huis of buiten;
-
Houd een regelmatig slaapritme aan;
-
Let extra op veranderingen in stemming, gedrag of medicatie-effecten;
-
Neem contact op met een behandelaar bij toenemende klachten.
Voor naasten en hulpverleners is het belangrijk om alert te zijn op signalen van oververhitting, verwardheid, sterke vermoeidheid of plotselinge verslechtering van psychische klachten.
Bewustwording is essentieel
Wie pas tijdens een hittegolf begint na te denken over maatregelen, is eigenlijk al te laat. Daarom groeit de aandacht voor de relatie tussen hitte en mentale gezondheid. Initiatieven zoals het kennisplatform Hitte & Psyche bieden praktische informatie, hulpmiddelen en adviezen voor zorgprofessionals en cliënten.
Met de verwachting dat hittegolven steeds vaker zullen voorkomen, wordt het steeds belangrijker om mentale gezondheid mee te nemen in hitteplannen en preventiebeleid. Zo kunnen we psychisch kwetsbare mensen beter beschermen tegen de gevolgen van extreem warm weer.
Merk je dat warme periodes invloed hebben op je stemming, energieniveau of bestaande psychische klachten? Dan kan het helpen om hier tijdig aandacht aan te besteden. Bij Psycholoog.nl kun je terecht voor informatie, advies en professionele begeleiding bij uiteenlopende psychische klachten. Samen met een psycholoog kun je onderzoeken welke factoren jouw mentale gezondheid beïnvloeden en hoe je hier beter mee om kunt gaan. Neem vrijblijvend contact op via 085 273 3339 of plan online gratis een adviesgesprek in.
