Derealisatie en depersonalisatie

Derealisatie en depersonalisatie

Lees hier meer over derealisatie en depersonalisatie

Derealisatie en depersonalisatie

Lees hier meer over derealisatie en depersonalisatie

  • Derealisatie: de omgeving, mensen of voorwerpen worden als onecht, wazig, mistig, een luchtbel, of visueel vervormd ervaren.
  • Depersonalisatie: eigen gedrag, gedachten, gevoelens, gewaarwordingen en/of het lichaam worden als ‘niet-eigen’ ervaren.
  • Wanneer episoden van derealisatie en/of depersonalisatie langer aanhouden of steeds terugkeren zonder een duidelijke oorzaak, is er vaak sprake van een depersonalisatie-/derealisatiestoornis.
  • Mogelijke oorzaken zijn o.a. ziekte, stress, langdurige vermoeidheid of slaaptekort, middelengebruik en trauma.
  • De behandeling van derealisatie en depersonalisatie is afhankelijk van de oorzaak en verschilt dus van persoon tot persoon. 

Bij derealisatie of depersonalisatie is er sprake van een verstoring in het bewustzijn, waarbij iemand zichzelf of zijn omgeving als onwerkelijk en vreemd ervaart. Dit duiden we met een meer algemene term aan als 'dissociatie', wat betekent dat je op afstand komt te staan van je bewustzijn.

Daarbij zijn er herhaalde of aanhoudende episoden van derealisatie en/of depersonalisatie. Bij derealisatie ervaart iemand de wereld om zich heen als onwerkelijk, alsof prikkels niet binnenkomen. Iemand voelt zich vervreemd van de omgeving, waarbij mensen of voorwerpen als onecht, een droom, of wazig worden ervaren. Bij depersonalisatie heeft iemand het gevoel zichzelf van buitenaf waar te nemen of lichaamsdelen voelen vreemd aan. Daarbij kan iemand zich ook vervreemd voelen van zijn of haar gedrag, gedachten en/of gevoelens en deze als ‘niet-eigen’ ervaren. Beide worden beschreven als erg onprettig en kunnen leiden tot (heftige) angstgevoelens.  

Bij de depersonalisatie/derealisatie voelt men zich dus vervreemd van zichzelf. Mensen omschrijven dit ook wel als ‘buiten zichzelf treden’. Het realiteitsbesef is wel normaal gedurende de episoden van depersonalisatie- en/of derealisatie. De episoden kunnen een aantal uren tot dagen aanhouden. Depersonalisatie en/of depersonalisatie komt vaak voor als gevolg van stress of een traumatische gebeurtenis.  

Dissociatieve symptomen kunnen een teken zijn van ernstige problematiek. Het is daarom de vraag of Psycholoog.nl jou de juiste zorg kan bieden.

Derealisatie en depersonalisatie geven een gevoel van onwerkelijkheid. Symptomen die hierbij voorkomen zijn:  

  • Vervreemding of een gevoel van onechtheid van de omgeving of van zichzelf (lichaam, gevoelens of gedachten). 
  • Angst om gek te worden of dat er iets mis is in de hersenen.
  • Paniekaanvallen als gevolg van angstige en negatieve gedachten en gevoelens. 
  • Bij derealisatie: de omgeving voelt niet vertrouwd aan. 
  • Bij depersonalisatie: zichzelf als toeschouwer zien en/of horen, het gevoel hebben ‘niet bij jezelf te horen’. 

De behandeling van derealisatie en/of depersonalisatie is afhankelijk van de oorzaak en verschilt daarom per persoon. Klachten kunnen bijvoorbeeld ontstaan als gevolg van trauma, middelengebruik, stress, of langdurige vermoeidheid. Behandeling kan dan ook gericht zijn op traumaverwerking, het gebruik van middelen te beperken of stoppen, stress te verminderen of de nachtrust te verbeteren.  

Wanneer er een depersonalisatie-/derealisatiestoornis is gediagnosticeerd, is er veelal therapie nodig bij een psycholoog en/of psychiater. Deze achterhaalt samen met jou waar de klachten vandaan komen en ondersteunt bij de verwerking van (traumatische) ervaringen. Voorbeelden van behandelmethodes die hierbij kunnen worden toegepast zijn cognitieve gedragstherapie (CGT) en Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR). 

Let op: ervaar je deze klachten, dan is het goed om uit te zoeken waar deze vandaan komen. Bij Psycholoog.nl kunnen we niet in alle gevallen de juiste hulp bieden. Neem vrijblijvend contact op met ons aanmeldteam om te kijken wat we voor je kunnen betekenen. 

In de DSM-5 valt de depersonalisatie-derealisatiestoornis onder de categorie van zogenoemde ‘dissociatieve stoornissen’. Onder dissociatie wordt een (tijdelijke) verstoring en/of onderbreking verstaan in de verbinding tussen bepaalde hersenfuncties, zoals het bewustzijn, geheugen, emotie, perceptie, lichaamsbeleving, motorische controle en gedrag. Daarnaast kunnen derealisatie en depersonalisatie ook optreden als symptomen van andere psychische stoornissen zoals PTSS, schizofrenie, depressie of een paniekstoornis. 

Ervaringen van derealisatie of depersonalisatie komen vaak voor. Ongeveer de helft van de volwassenen heeft minstens één episode van derealisatie of depersonalisatie meegemaakt. Overigens krijgt maar ongeveer twee procent van de mensen ooit in zijn of haar leven de diagnose van een depersonalisatie-/derealisatiestoornis. Deze diagnose wordt gesteld wanneer iemand meerdere en langdurige episodes van dit soort ervaringen herkent, hier veel last van ondervindt en daardoor dus niet meer goed kan functioneren, bijvoorbeeld op het werk, tijdens de studie of in het sociale leven. De episoden worden niet veroorzaakt door alcohol, drugs, lichamelijke aandoeningen of een andere psychische aandoening zoals schizofrenie. 

Wanneer jij verzekerde zorg krijgt (zorg die valt onder de basisverzekering) is een van de voorwaarden dat er een stoornis wordt vastgesteld. Alleen dan kan de zorg vergoed worden vanuit de basisverzekering. Alle psychiatrische stoornissen zijn verzameld in de DSM-5. De DSM-5 is het handboek voor de classificatie van psychische stoornissen.  

Een belangrijke kanttekening om bij de DSM-5 te maken is dat de stoornissen die hierin vermeld staan geen diagnoses zijn. De stoornis wordt beschreven aan de hand van een lijstje met symptomen. Voldoe je hieraan, dan 'heb' je deze stoornis. De stoornis of het label zegt alleen niets over hoe het komt dat je deze klachten ervaart. Het geeft geen verklaring.  

Voldoe jij aan de kenmerken van een stoornis? Dan is die stoornis dus niet de reden dat je klachten hebt, maar slechts een beschrijving van jouw klachten. Wat dan het doel is van het gebruik van de DSM? Het helpt om klachten in duidelijk afgebakende categorieën te kunnen plaatsen. Zo weten we met elkaar iets beter waar we over spreken en hoe we klachten willen behandelen. 

Wil jij meer lezen over de DSM-5 en hoe Psycholoog.nl hiermee omgaat? Klik dan hier

 

Herken je je in deze klacht of zou je meer willen weten? Je kunt direct contact opnemen met een van onze psychologen.

Twijfel je of heb je een vraag? Bel 085 273 3339 of plan een gratis adviesgesprek
Bellen is vrijblijvend en anoniem: Je zit nergens aan vast.

Delier

Delier

Psychose

Psychose

Schizofrenie

Schizofrenie