Het stemmetje in je hoofd kan erg behulpzaam zijn, bijvoorbeeld als je een afspraak bent vergeten. Maar soms verandert die innerlijke stem in een strenge toeschouwer die nooit tevreden is. Deze negatieve zelfspraak kan een stille kracht zijn die angstgevoelens en burn-out voedt.
Wat is negatieve zelfspraak?
Negatieve zelfspraak zijn de interne gesprekken die we – vaak onbewust – met onszelf hebben en die ons naar beneden haalt. Denk aan gedachten als:
- “Ik ben niet goed genoeg”
- “Ik faal altijd”
- “Waarom kan ik het nou nooit gewoon goed doen?”
Als deze zinnen herhaalt blijven worden, kunnen ze een negatieve invloed hebben op hoe jij jezelf en je omgeving ziet.
Negatieve zelfspraak kan ontstaan vanuit negatieve ervaringen vanuit het verleden. Het kan zijn opgebouwd uit overtuigingen en ervaringen die we in onze jeugd hebben gehad. Je ouders en opvoeding kunnen hier een rol in hebben gespeeld, maar ook ervaringen op school, op het werk of met vrienden kunnen invloed hebben op het ontwikkelen van negatieve zelfspraak. Het kan ook een zelfverdedigingsmechanisme zijn om je te beschermen tegen afwijzing, pijn en verdriet.
De rol van angst
Negatieve zelfspraak en angst vormen samen een vicieuze cirkel. Wanneer je voortdurend denkt dat je niet goed genoeg bent, dat je fouten maakt of dat anderen negatief over je oordelen, raakt je brein in een constante staat van waakzaamheid. Je voelt je gespannen, rusteloos en onzeker. Deze ‘hyperarousal’ is een kenmerk van angststoornissen.
Deze negatieve uitingen bevestigen je angst. Je denkt dat het gevaar realistisch is, ook al is het dat vaak niet. Het versterkt de overtuiging dat je faalt, waardoor je nog banger wordt om fouten te maken of om af te gaan. Hier kun je emotioneel uitgeput van raken.
De rol van burn-out
Langdurige negatieve zelfspraak kan ook leiden tot burn-out. Vooral mensen die perfectionistisch zijn of een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben lopen risico op burn-out klachten. De innerlijke criticus eist steeds meer input en gunt geen rust. Dit kan als gevolg hebben dat je grenzen overschrijdt en signalen in je lichaam negeert. Uiteindelijke raakt je energie op, zowel fysiek als mentaal.
Hoe doorbreek je de negatieve spiraal?
De eerste stap is bewustwording. Veel mensen herkennen niet eens dat ze negatief tegen zichzelf praten, ze ervaren het als waarheid. Hier zijn een paar manieren om negatieve zelfspraak aan te pakken:
- Herken je patronen: schrijf je gedachten op als je je angstig of uitgeput voelt. Zo krijg je meer inzicht in wat je tegen jezelf zegt.
- Stel je innerlijke criticus vragen: wat zou een goede vriendin bijvoorbeeld tegen je zeggen in deze situatie?
- Gebruik neutrale of positieve herformuleringen: vervang negatieve uitspraken door positieve teksten als: dit is lastig, maar ik doe mijn best.
- Zoek steun: negatieve zelfspraak kan diepgeworteld zitten. Gesprekken met een coach, psycholoog of therapeut kunnen helpen om deze patronen te doorbreken.
Bij Psycholoog.nl kunnen we je helpen meer grip te krijgen op negatieve gedachten. Onze psycholoog luistert naar jouw verhaal en rijkt je handvaten aan, zodat je positiever door het leven kan! Neem contact op met ons aanmeldteam of plan een gratis adviesgesprek in!
Meer blogs lezen? Ga terug naar het overzicht
