Misschien ken je het gevoel wel: altijd ‘aan’ staan. Je lichaam voelt gespannen en je hoofd blijft maar doorgaan. Dit wordt in de psychologie hyperarousal genoemd. Dit is een toestand waarin je lichaam voortdurend alert zijn, alsof er gevaar dreigt. Nieuw onderzoek laat zien dat hyperarousal veel complexer is dan eerder werd gedacht.
Wat is hyperarousal?
Hyperarousal betekend overmatige alertheid of spanning. Het lichaam staat continue in een waakstand, omdat het denkt dat er gevaar dreigt. Dit kan zich op verschillende manieren uiten, bijvoorbeeld:
- Moeilijk in slaap vallen, door slapen of wakker worden
- Moeite met concentreren
- Snel schrikken
- Prikkelbaarheid
- Lichamelijke spanning
Het lichaam blijft in een modus die eigenlijk bedoeld is voor een korte periode. Dit kan op lange termijn zorgen voor fysieke en mentale klachten.
Zeven verschillend vormen van spanning
In het onderzoek van Bresser en zijn collega's onderzochten, in het kader van een slaaponderzoek, verschillende klachten en ervaringen die met spanning te maken hebben. De onderzoekers ontdekten dat er zeven verschillende soorten hyperarousal, ook wel spanning, bestaan:
- Angstige spanning: voortdurende onrust of piekergedachten
- Lichamelijke spanning: gespannen spieren of lichamelijke klachten
- Prikkelbaarheid: snel boos of geïrriteerd worden
- Overmatige waakzaamheid: constant alert zijn op mogelijke dreigingen
- Slaap gerelateerde spanning: moeite met in slaap vallen of doorslapen
- Gevoeligheid voor prikkels: snel overweldigd raken door geluid, licht of drukte
- Stress gerelateerd zweten: lichamelijke reacties zoals zweten
Al deze vormen van spanning verklaren ongeveer de helft van de verschillen in spanningservaringen tussen mensen. Dit suggereert dat spanning niet eenduidig is, maar uit meerdere componenten kan bestaan.
Waarom is dit belangrijk voor goede behandeling?
Dit onderzoek laat zien dat behandeling mogelijk effectiever kan worden wanneer de spanning specifieker wordt bekeken. Een behandelaar kan bijvoorbeeld aandacht besteden aan de oorzaak van de spanning. Dit kan komen door slaapproblemen, door trauma of door overmatige prikkels. Veel vaker is het echter een combinatie van verschillende factoren.
Wanneer er rekening wordt gehouden met het soort spanning dat iemand ervaart, kan de behandeling daar beter op worden afgestemd. Wanneer iemand lichamelijke spanning ervaart kan er gefocust worden op ontspanningsoefeningen en lichaamsgerichte therapie. Bij overmatige waakzaamheid en alertheid kan er worden gekozen voor traumatherapie.
Het onderzoek laat zien dat er veel verschillende soorten spanning zijn en dat ze ook verschillende oorzaken kennen. Door deze vormen te herkennen, kunnen behandelingen gerichter en effectiever worden ingezet.
Bij Psycholoog.nl kunnen we je helpen om de oorzaak van spanning te identificeren en op de juiste manier aan te pakken. Neem contact op door middel van het inplannen van een gratis adviesgesprek of door ons direct te bellen via 085 273 3339.
