De term victim blaming duikt steeds vaker op in het nieuws en in discussies rondom situaties waarin iemand slachtoffer is geworden van grensoverschrijdend gedrag, mishandeling, misbruik of andere ernstige gebeurtenissen. Ook in de aandacht rondom recente rechtszaken waarbij bekende Nederlanders betrokken zijn, wordt de rol van victim blaming regelmatig besproken. Maar wat betekent het precies, waarom doen mensen het en welke impact heeft het op slachtoffers?
Wat is victim blaming?
Victim blaming betekent dat de verantwoordelijkheid (deels) bij het slachtoffer wordt gelegd in plaats van bij de dader. Denk aan uitspraken als:
- “Waarom ging je dan ook naar zijn huis?”
- “Je had ook duidelijker nee kunnen zeggen.”
- “Waarom kom je er nu pas mee?”
Hoewel deze opmerkingen soms worden gebracht als “logische vragen”, verschuiven ze de schuld naar degene die geraakt is, waardoor het slachtoffer zich nóg onveiliger en minder geloofd kan voelen.
Waarom doen mensen aan victim blaming?
Victim blaming ontstaat vaak vanuit onbewuste psychologische reacties. Enkele belangrijke oorzaken:
- Behoefte aan een rechtvaardige wereld: mensen willen geloven dat de wereld voorspelbaar en eerlijk is. Door schuld bij het slachtoffer te leggen, lijkt het alsof nare dingen “voorkomen hadden kunnen worden”.
- Angst en zelfbescherming: door fouten te zoeken bij het slachtoffer houden mensen het gevoel vast dat zijzelf veilig zijn: “Als ik dat anders doe, gebeurt het mij niet.”
- Culturele normen en stereotypes: maatschappelijke verwachtingen over hoe iemand zich hoort te gedragen beïnvloeden hoe snel een slachtoffer geloofd of beoordeeld wordt.
- Onbegrip over trauma: veel mensen weten niet hoe normaal reacties zoals bevriezen, meebewegen of pas later spreken zijn, waardoor zij het gedrag onterecht interpreteren als ongeloofwaardig.
Wat is de impact op slachtoffers?
Victim blaming kan grote psychische en sociale gevolgen hebben:
- Schaamte en schuldgevoel: slachtoffers die al twijfelen aan zichzelf, kunnen door beschuldigende reacties denken dat het echt hun eigen schuld was.
- Zwegen of geen hulp zoeken: angst om niet geloofd te worden is een van de grootste redenen dat slachtoffers geen melding doen of geen professionele hulp zoeken.
- Verergering van traumaklachten: PTSS-, angst- en depressieve klachten kunnen toenemen wanneer de omgeving niet steunend is maar afwijzend of kritisch.
- Isolatie en wantrouwen: wanneer iemand herhaaldelijk wordt bevraagd of niet wordt geloofd, kan dat leiden tot sociale terugtrekking en een diep gevoel van onveiligheid.
Hulp en ondersteuning: wat kan Psycholoog.nl betekenen?
Victim blaming kan veel schuld, schaamte en onzekerheid oproepen. Bij Psycholoog.nl kun je snel terecht voor online therapie voor milde mentale klachten, zoals angst, somberheid, moeite met grenzen of het verwerken van nare ervaringen. Je krijgt professionele ondersteuning op een laagdrempelige en veilige manier. Plan online een gratis adviesgesprek in of neem vrijblijvend contact op met ons aanmeld- en adviesteam via 085 273 3339.
Lees ook ons artikel over waarom we moeten stoppen met victim blaming en wat er moet veranderen of lees het artikel van NU.nl over victim blaming.
https://www.nu.nl/metoo/6374132/waarom-ligt-victimblaming-algauw-op-de-loer-we-zoeken-controle.html
