Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een nieuwe vorm van cognitieve gedragstherapie.  Je spreekt ACT uit als het Engelse woord ‘act’, dat handelen betekent. ACT richt zich op de gevolgen van gevoelens en gedachten waar we ons aan vasthouden, of waar we door gestuurd worden. ACT richt zich dus niet zozeer op wat mensen precies denken, en het veranderen of vermijden daarvan, maar op het leren omgaan met die gevoelens en gedachten door hier meer afstand van te nemen. 

ACT leert mensen een andere houding aan te nemen ten opzichte van hun gedachten. Soms kunnen bepaalde denkpatronen een probleem worden en heb je hier misschien hulp bij nodig. ACT houdt zich bezig met de rol van het denkproces bij deze problemen. Daarnaast is het ook gericht op het veranderen van het gedrag. De behandeling is niet per se gericht op het verminderen van klachten, maar juist op het verbeteren van de kwaliteit van leven en de bewegingsvrijheid. Uiteindelijk gaat dit ook vaak gepaard met vermindering van de klachten. Ook als klachten niet afnemen, zoals bij chronische lichamelijke aandoeningen, kan ACT toch helpen een waardevoller leven te leiden. 

Een bijzondere opvatting van ACT is dat het ervan uitgaat dat mensen hulp zoeken omdat ze vastlopen door normale menselijke processen, in plaats van door abnormale processen. Iedereen loopt van tijd tot tijd weleens vast in het leven: dat je even niet meer weet wat je moet doen, gebukt gaat onder moeilijke omstandigheden, momenten hebt waarop je heftige emoties ervaart. Soms kun je daar goed mee omgaan, maar soms ga je er op een manier mee om die je niet verder brengt of zelfs tegenwerkt. 

De ‘regels’ die we uit onze omgeving hebben meegekregen zijn bijvoorbeeld niet altijd handig, maar we gedragen ons er vaak wel naar. Bijvoorbeeld: ‘vrouwen kunnen beter voor kinderen zorgen dan mannen’. Ook gedragen we ons naar het beeld dat wij van onszelf hebben of dat anderen van ons hebben. Bijvoorbeeld: ‘ik ben geen sporter’. Een dergelijke gedachte kan iemand ervan weerhouden iets aan beweging te gaan doen, zeker als hij of zij dit toch al niet zo leuk vindt. Je automatisch gedragen naar gedachten en overtuigingen wordt fusie genoemd. ACT gaat ervan uit dat mensen kunnen leren om fusie te veranderen in een houding van meer afstand tot het eigen denken. 

Sommige van deze ‘regels’ kunnen mensen aanzetten tot vermijding van vervelende gevoelens, gedachten, herinneringen en lichamelijke sensaties. Dit wordt experiëntiële vermijding genoemd, waarbij experiëntiële verwijst naar onze innerlijke ervaringen. Vermijding is een overlevingsmechanisme, dat buiten de invloed van het bewustzijn om in gang gezet kan worden bij dreigend gevaar. Daardoor helpt het ons ook zo goed te overleven. Ook onze eigen gevoelens kunnen als gevaarlijk worden beleefd. Zo ontstaat angst voor de angst, somberheid over somberheid enzovoorts. We gaan proberen deze gevoelens niet meer te voelen. Uit onderzoek is echter gebleken dat het onderdrukken van gevoelens een averechts effect heeft. En dat geldt niet alleen voor gevoelens. In plaats van dat we minder last hebben van innerlijke ervaringen, neemt de last alleen maar toe. 

Zolang we niet te veel vermijden, is dat niet zo’n groot probleem. Sommige mensen zijn echter een groot deel van de dag bezig met het vermijden van hun eigen binnenwereld of zaken in de buitenwereld. Ze vervreemden van zichzelf en hun leven wordt steeds kaler en leger. ACT richt zich naast het veranderen van fusie, ook op het veranderen van die experiëntiële vermijding. 

Wil je graag meer afstand creëren van gedachten die je geluk in de weg zitten? Vind hier een psycholoog die gespecialiseerd is in Acceptance and Commitment Therapy.