In de geestelijke gezondheidszorg hoor je steeds vaker de term transdiagnostisch denken. Een mond vol, maar eigenlijk gaat het om een simpel idee: niet alleen kijken naar losse diagnoses zoals “depressie” of “angststoornis”, maar naar de onderliggende patronen die veel klachten met elkaar gemeen hebben.
Waarom niet alleen naar een diagnose kijken?
Traditioneel wordt in de GGZ gewerkt met diagnoses: je krijgt bijvoorbeeld het label depressie, angststoornis of ADHD. Dat kan helpen om klachten te begrijpen, maar in de praktijk lopen veel mensen tegen twee dingen aan:
- Klachten passen niet netjes in één hokje. Iemand kan zich somber voelen, snel piekeren en last hebben van paniekaanvallen. Welke diagnose hoort daar dan bij?
- Mensen hebben vaak meerdere diagnoses tegelijk. Combinaties als depressie en angst komen bijvoorbeeld vaak samen voor.
Een diagnose vertelt dus niet altijd het hele verhaal.
Transdiagnostisch denken
Het transdiagnostische model kijkt naar wat klachten verbindt. Bijvoorbeeld:
- Problemen met emotieregulatie; moeite om gevoelens te hanteren.
- Negatieve gedachten die in veel verschillende stoornissen terugkomen.
- Kwetsbaarheden die iemand gevoeliger maken voor psychische problemen.
Maar er is ook een andere kant: veerkracht. Eigenschappen die juist helpen om met stress en tegenslagen om te gaan, zoals steun zoeken bij anderen, optimisme of probleemoplossend vermogen.
Van kwetsbaarheid naar veerkracht
Als we klachten niet alleen zien als een stoornis, maar als het resultaat van kwetsbaarheid en veerkracht, ontstaat er een bredere kijk. Je bent dan niet je diagnose, maar iemand met sterke en kwetsbare kanten.
Dat betekent ook dat behandeling meer kan zijn dan enkel het wegwerken van klachten. Er kan gewerkt worden aan het versterken van vaardigheden die in meerdere situaties helpen, zoals: het leren omgaan met emoties, het werken aan zelfvertrouwen, oefenen met sociale vaardigheden en meer aandacht leren te hebben voor positieve ervaringen.
Uiteindelijk kan dit het volgende opleveren:
- Minder hokjesdenken: de persoon staat centraal, niet de diagnose.
- Betere behandelingen: één aanpak kan meerdere klachten tegelijk verbeteren.
- Meer focus op herstel: niet alleen kijken naar wat kwetsbaar maakt, maar ook naar wat sterker maakt.
Psycholoog.nl
Bij Psycholoog.nl maken wij standaard gebruik van een transdiagnostische wijze. In onze behandelingen wordt benadrukt dat iedereen een mix heeft van kwetsbaarheden en veerkracht. Door die veerkracht te versterken, kunnen we beter omgaan met klachten en wordt herstel duurzamer.
Onze psychologen onderzoeken samen met jou waar je klachten vandaan komen en hoe jouw situatie verbetert kan worden. We maken alles bespreekbaar, maar plakken geen etiket op jouw kwetsbaarheden.
Wil jij aan de slag op een transdiagnostische wijze? Onze psychologen kunnen jou hierbij ondersteunen. Neem vrijblijvend contact op met ons aanmeldteam of plan een gratis adviesgesprek in.
Meer blogs lezen? Ga dan terug naar het overzicht.
Bronnen:
Schepers, M., Lagerweij, P., Geurts, D. et al. Promoting Resilience in Youth through Mindfulness mEditation (PRYME): Study protocol for a randomized controlled trial investigating the effects of mindfulness training as add-on to care-as-usual on internalizing problems, mental illness development, and associated brain and cognitive processes in help-seeking youth. BMC Psychiatry 25, 126 (2025)
