Stress in het kort

  • Stress is een evolutionaire lichamelijke reactie op geestelijke inspanning, druk, of het meemaken van een traumatische gebeurtenis
  • Stress brengt ons lichaam in een staat van paraatheid, zodat je kunt 'vechten of vluchten'
  • Langdurige of chronische stress heeft echter een negatieve invloed en geeft o.a. concentratieproblemen, prikkelbaarheid, slaapproblemen en lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, maagpijn en spierpijn,
  • Stress kan een symptoom zijn van meerdere psychische klachten. 

Ben jij een werkgever of (HR-)manager en wil jij verzuim tegengaan?
Bekijk dan ons aanbod voor jouw werknemers

Ben jij een werknemer en wil je meer weten over een traject via jouw werkgever?
Lees er hier meer over

Wat is stress?

Stress is een evolutionaire lichamelijke reactie op ‘dreigend gevaar’, zodat je lichaam klaar is om te ‘vechten of vluchten’. Door de aanmaak van adrenaline gaat je hart sneller pompen, je spieren spannen zich aan, en je focus wordt beter. Een lichte mate van stress gedurende een korte periode kan daarom nuttig zijn. Bijvoorbeeld als je ergens voor moet presteren, zoals voor een rijexamen of een presentatie voor een grote groep. Na zo’n korte stressvolle gebeurtenis moet je lichaam weer herstellen en is rust belangrijk.

Naast adrenaline wordt daarom een ander stresshormoon aangemaakt: cortisol. Cortisol zorgt ervoor dat er in je lichaam weer voldoende energie terugkomt, zodat je ook op de volgende vecht of vlucht situatie kan reageren. De afgifte van het stresshormoon cortisol gaat dan ook trager en volgt een biologisch dagritme, waarbij s’ ochtends het meeste wordt geproduceerd. Je wordt wakker, krijgt honger, en je kunt aan de dag beginnen.

Te veel en langdurige stress zorgt voor uitputting van je lichaam. Het is gerelateerd aan oververmoeidheid, een verzwakt immuunsysteem, depressie, gewichtstoename, slaapproblemen, concentratieproblemen, verminderde libido en te hoge bloeddruk. Je raakt overspannen: je bent minder veerkrachtig en voelt je uitgeput door te lang aanhoudende druk. Het kan je blokkeren en het gaat je dagelijks leven in de weg staan.

De grootste bron van stress is vaak werk. Als je langer dan zes maanden last van hebt overspannenheid wegens werk en je doet er niets aan, kun je een burn-out of depressie krijgen. Het herstel hiervan kan lang duren. Het is dus belangrijk te herkennen wanneer je last hebt van stress en overspannenheid, zodat je dit kunt voorkomen en verminderen. Wil je weten of de stress bij jou teveel is? Doe hier de burn-out test of depressie test.

Wat zijn symptomen en lichamelijke klachten van stress?

Stress kan een grote invloed op je leven hebben. Soms zonder dat je het zelf weet. Heb je last van één of meer van onderstaande symptomen? Dan is het goed bij jezelf na te gaan of deze symptomen voortkomen uit stress, zodat je je hierop kunt gaan richten.

  • Voortdurende vermoeidheid
  • Vage lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, maagpijn en spierpijn
  • Minder plezier hebben in het leven
  • Minder zelfvertrouwen
  • Sociale isolatie
  • Meer fouten maken en minder presteren
  • Concentratieproblemen
  • Geheugenproblemen
  • Piekeren
  • Besluiteloosheid
  • Verminderde weerstand
  • Slaapproblemen
  • Verminderde of juist verhoogde eetlust
  • Hartkloppingen
  • Verslaving, zoals roken, alcohol of drugs
  • Aanhoudend gevoel van gespannenheid of nervositeit
  • Prikkelbaar zijn
  • Veel huilen en somber zijn

Wat zijn oorzaken van stress?

Stress kan verschillende oorzaken hebben. In de DSM-5 worden een aantal psychische problemen benoemd, die een reactie zijn op een stressvolle gebeurtenis (stressor). Een stressvolle gebeurtenis kan bijvoorbeeld zijn: meemaken van een trauma, een echtscheiding of financiële problemen.

De meest voorkomende oorzaak van stress is wegens werk. Bij werk gerelateerde stress ervaar je teveel druk van je werk. Mogelijk is hierdoor ook de balans tussen werk en privé verminderd. Zowel je werk als thuis vragen teveel energie van je, waardoor je energie op raakt. Je kunt op beide gebieden niet voldoen aan (je eigen) verwachtingen, raakt hierdoor ontevreden en mogelijk ook overspannen. Wanneer dit te lang aanhoudt kan dit leiden tot een burn-out.

Stress kan echter ook een andere oorzaak hebben, bijvoorbeeld wegens een lichamelijke reactie op angstpaniek, of als gevolg van een trauma. Er kan na een trauma sprake zijn van een acute stressstoornis of een posttraumatische-stressstoornis (PTSS). Bij PTSS zijn stress gerelateerde symptomen (zoals herbelevingen en angst) minstens 1 maand aanwezig.

Wat te doen: hoe wordt stress en overspannenheid behandeld?

Om stress te verminderen, is het belangrijk te onderzoeken waar je stress vandaan komt. Stress wegens angst, paniek of een trauma vergt een hele andere behandeling dan stress wegens werk. Hier kan bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie of EMDR effectief zijn. Bij deze therapieën wordt onder andere ingegaan op hoe je beter met stress om kunt gaan, door een andere copingstrategie te gebruiken. Copingstrategieën zijn manieren om met problemen om te gaan. 

Is de balans tussen stress en positieve energie ver te zoeken wegens werk? Dan is het goed om te kijken of je werk nog bij je past, of hoe je de werkdruk kunt verlagen. Je kunt de bedrijfspsycholoog om hulp vragen als je vermoedt dat je klachten hebt door werkstress. Zo ja, dan kijken jullie kijken samen waar de stress ontstaat en wat jullie hieraan kunnen doen, en hoe je dit in de toekomst kunt voorkomen.

De bedrijfspsycholoog helpt je inzicht te krijgen in jouw persoonlijke eigenschappen en hoe deze jouw stressniveau beïnvloeden. Je kunt bijvoorbeeld leren je grenzen aan te geven zodat je kunt voorkomen dat de werkdruk te hoog wordt (copingmechanisme).

Wat zijn DSM-stoornissen?

Er bestaat in de DSM-5 geen specifieke categorie voor stress. Wel kunnen aan stress vele verschillende psychische stoornissen ten grondslag liggen. Zo wordt burn-out genoemd als mogelijke oorzaak van stress. 

Let op: de DSM-5 is geen diagnostisch middel. Het vertelt niets over het waarom van de klachten; het is enkel een systeem om klachten te categoriseren. Wil je meer weten over de DSM-5? Kijk dan hier.

Veelgestelde vragen

Om jouw hulpvraag zo goed mogelijk in kaart te kunnen brengen raden wij je aan om contact met ons op te nemen. Dit kan door ons direct te bellen of een gratis adviesgesprek in te plannen met ons aanmeld- en adviesteam.

Welke behandeling het beste bij jouw klachten past hangt af van jouw situatie en wensen. Dit kun je samen met de psycholoog bespreken. Afhankelijk van jouw klachten kun je geholpen worden door middel van: mindfulness, coaching, cognitieve gedragstherapie of acceptance and commitment therapie.

Ja, onze psycholoog kan samen met jou de klachten in kaart brengen en onderzoeken waar dit vandaan komt. Vervolgens kan een psycholoog handvaten bieden om beter met de klachten om te gaan en de stress te verminderen. 

Wil je meer weten? Lees meer over deze klacht in onze artikelen

Neuroplasticiteit: hoe houdt jij je brein flexibel?

(24-5-2024)

Jouw hersenen zijn erg flexibel. Zo kunnen ze herstellen na herenbeschadiging, Hoe maak je gebruik van deze neuroplasticiteit in het dagelijkse leven? Lees verder

Dialectische gedragstherapie: een krachtige benadering voor emotionele regulatie

(23-5-2024)

Beheers je emoties, verbeter je relaties en bouw een leven dat de moeite waard is met dialectische gedragstherapie. Lees verder

Vergeet jezelf niet: hoe vind je een balans tussen zelfzorg en zorg voor je kinderen?

(21-5-2024)

Houd je welzijn in balans voor een gelukkiger gezinsleven. Lees verder

Wat is de impact van een miskraam op mentale gezondheid?

(14-5-2024)

Ontdek hoe een miskraam meer is dan een fysieke gebeurtenis en de diepgaande impact ervan op de mentale gezondheid. Lees verder